Schrijfsels

Op 17 oktober 1944 viel er een bom uit de lucht. Of eigenlijk, uit een Engelse bommenwerper. In Oostrum, een kerkdorp van Venray. Precies op het huis van de familie Wiel Rutten en Helena Verkoeijen, mijn opa en oma. Een vergissing met verstrekkende gevolgen. In de kelder schuilden 13 mensen voor het geweld dat zich boven de grond voltrok. Onder hen, mijn moeder met haar broertjes en zusjes en haar moeder die op dat moment zwanger was van een tweeling. De bom ontplofte niet maar de oma die ik nooit heb mogen kennen, stierf met twee ongeboren zieltjes in haar buik. Ook het jongste broertje van mijn moeder, Gerardje en een dienstmeid, Nelly, overleefden deze klap niet. En de rest van het gezin moest na de letterlijke klap met de figuurlijke verder.

Ga er maar aan staan. De sporen van die fractie van een seconde, die vergissing van plaats, richting, tijd en doel, van op het verkeerde moment op de verkeerde plek, zijn tot in de jongste generaties van de nakomelingen van de Ruttens voelbaar. En op 17 oktober 2024, precies 80 jaar later, stond ik in die kelder. Daar waar het noodlot toesloeg. Ik wilde mijn moeder en haar familie eren. Op z’n minst even stilstaan. Op deze datum, de dag van die immens verdrietige en hartverscheurende gebeurtenis. Ik voelde rauwe rouw, daarbeneden in die kelder, me realiserend wat zich daar in die relatief kleine kelderruimte, kleiner dan ik me had voorgesteld, had afgespeeld.

De huidige bewoners hadden me allerhartelijkst ontvangen. We dronken koffie, deelden onze afkomst en ik overhandigde hen een aantal foto’s van de Vegéwinkel en bakkerij van vroeger en een fraaie pentekening van het pand. Even later begaven we ons naar die bewuste ruimte. Eenmaal beneden vertelde de bewoonster, dat hun oudste dochter, aanvankelijk niet kon slapen in dit huis. Ze hoorde stemmen. Nachtmerries waren het gevolg. Daarop hebben ze een medium uitgenodigd in hun kelder. Zij deelde feilloos wat er zich had afgespeeld. Inclusief de aanwezigheid van een vrouw die zwanger was van twee kindjes. Aansluitend hadden ze het medium gevraagd of ze de ‘geesten’ liefdevol kon laten gaan. En zo geschiedde, al had er eentje lang tegengestribbeld.

Bestaat er iets tussen hemel en aarde? Je zou het denken. Deze plek, waar ze dachten een veilig heenkomen te hebben gevonden werd een onvoorziene ‘grafkelder’ en voor de overlevende getuigen een oorlogstrauma. Vandaag was ik hier om mijn moeder en haar gezin van herkomst te gedenken. Heel even was ik voor mijn gevoel heel dicht bij haar en een deel van haar ‘geschiedenis’. Met een diepe buiging heb ik het huis verlaten. Me meer dan ooit beseffend dat ik leef in vrijheid, die destijds zo zwaar be- dan wel hervochten is.